دیده بانی تحولات و رویدادهای فضای سایبر

0

دیدبانی فضای سایبر، بخشی از فرایند پژوهشی با عنوان «آینده‌پژوهی فضای سایبر» است که با هدف پایش و پویش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر آینده فضای سایبر و ارایه توصیه‌ها و تجویزهای مؤثر برای استفاده بهینه سیاست‌گذاران این فضا، تعریف شده است.

افق آینده پژوهی راهبردی- دیدبانی، پیش‌نیاز گمانه‌زنی پیرامون آینده است و تا زمانی که تصویر روشنی از زمان حال وجود نداشته باشد، گفتگو درباره آینده دشوار است. با این‌که آینده همواره تداوم روندهای کنونی نیست، مطالعه نشانک‌ها و علایم موجود، به قدرت ادراک ما از تغییرات طوفانی محیط می‌افزایند.

عنوان: دیده بانی تحولات و رویدادهای فضای سایبر

نظارت و تدوین: مؤسسه افق آینده‌پژوهی راهبردی

 تاریخ انتشار: شهریور ماه 1394

jeld-cyber2 - Copy (2)صص

دیدبانی «فضای سایبر» نیازمند غلبه بر چالش‌های فراوانی است که در این فرایند در سطح ملی وجود دارد، چراکه دیدبانی تنها به اینترنت و رخدادهای مرتبط با آن محدود نمی‌شود و در حقیقت «دیدبانی فضای سایبر» است. در نگاه نخست، تعیین چارچوبی که بتواند رویدادها و تحولات مرتبط با فضای سایبر را سامان‌دهی کند، نیازمند شناخت عمیق از محیط است. جلسات متعددی با مشارکت صاحب‌نظران اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، روابط بین‌الملل و آینده‌پژوهی برگزار شد تا اجماع نسبی درباره چارچوب و شکل ارایۀ محتوا حاصل شود. با این حال، ساختار کنونی یک نسخه اولیه است که استعداد بازنگری، رفع کاستی‌های احتمالی و ارتقای روزافزون را دارد.

دشواری دیگر دیدبانیِ فضای سایبر، ناشی از گستردگی و تنوع موضوع‌های مرتبط با فضای سایبر است. فضای سایبر، ابعاد و بخش‌های گوناگونی از زندگی مردم و سطوح مختلف حاکمیتی را در ایران و دیگر کشورهای جهان تحت تأثیر قرار داده است و به دلیل ارتباط گسترده‌ای که با منافع راهبردی کنشگران خارجی از جمله امریکا دارد، ابعاد گسترده اقتصادی، سیاسی و امنیتی نیز یافته است. پوشش دادن این سطحِ گسترده از مسایل، در مؤثرترین حجم گزارش، نیازمند کل‌نگری، هوش راهبردی و تخمین اطلاعاتی است که با مشارکت تخصص‌های مرتبط با مسأله فراهم شده است.

یکی دیگر از چالش‌های ویژه فضای سایبر، نرخ بالای تحولات و رویدادهای تأثیرگذار در این فضا است. پهنای باند، اینترنت اشیا، رسانه‌های اجتماعی، وایبر، تانگو، واتس‌اپ، فیس‌بوک، امنیت سایبری، هک و نفوذ، کلاهبرداری‌های اینترنتی، و پدیده‌هایی از این دست، فرصت جمع‌بندی و یکپارچه‌سازی گزارش دیدبانی فضای سایبر را محدود می‎کنند. هر پدیده‌ای که از ابعاد مختلف بررسی می‌شود، پدیده دیگری ظاهر می‌شود که نیازمند دیدبانی و ارزیابی است. در این مورد نیز از خبرگی و بصیرت چشمگیر کارشناسان برای همراهی با تغییرات پرشتاب فضای سایبر استفاده شده است.

جداسازی دیدبانی از مراحل پیشین و آتی پژوهش، به‌طور هدفمند انجام شده است. گزارش پیشین، یعنی «شناخت فضای سایبر»، دربردارنده محتوایی بود که تا مدت‌ها نیازمند به‌روزرسانی نیست. در آن گزارش، شناخت عمومی از مسأله و پیشینه آن فراهم شده بود؛ اما یافته‌های دیدبانی که هم‌اکنون ارایه می‌شوند، با سرعت بالایی دستخوش تغییر می‌شوند و اگر به بازنگری ماهیانه احتیاج نداشته باشند، به بازنگری فصلی نیازمندند. بنابراین جداسازی «شناخت فضای سایبر» از «دیدبانی فضای سایبر» به تمرکز دقیق‌تر بر تحولات و رویدادها کمک کرده است.

دیدبانی از مراحل آتی– مانند روندپژوهیِ تحولات و رویدادهای مؤثر بر آینده فضای سایبر- نیز جدا شده است. این کار، ذهن پژوهش‌گر را از پیچیدگی‌های مرتبط با مراحل بعد، آزاد کرده و او را در پایش و پویش بی‌طرفانه پدیده‌ها یاری می‌رساند. اگرچه دیدبانی از نوع نگرش دیدبان به محیط، قابل جداسازی نیست، همین استقلال نسبی دیدبانی از تحلیل و تجویز سبب می‌شود تا سیاست‌گذاران بتوانند از منظر متفاوت خود نیز به محتوای این گزارش نگریسته و از آن استفاده کنند.

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.