سناریو های آینده روابط اسرائیل و ارتجاع عرب

0

در سه سال اخیر و به ویژه پس از روی کارآمدن آل سلمان در عربستان روند عادی سازی روابط اسرائیل و شیخ نشین های خلیج فارس بسیار جدی دنبال شده است.

افق آینده پژوهی راهبردی- محمدرضا مرادی/ روابط اسرائیل با کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد مرحله جدیدی شده است. در سه سال اخیر و به ویژه پس از روی کارآمدن آل سلمان در عربستان روند عادی سازی روابط اسرائیل و شیخ نشین های خلیج فارس بسیار جدی دنبال شده است. همراه شدن محمد بن سلمان ولیعهد سعودی با طرح موسوم به معامله قرن و خیانت به آرمان فلسطین مهمترین گام در این مورد بوده است. در واقع در شرایط کنونی معامله قرن و طرح عادی سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی از جمله مهمترین پرونده های منطقه ای هستند. معامله قرن یا توافق نهایی، طرحی به پیشنهاد دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی و حمایت عربستان، برای پایان منازعه اسرائیل با فلسطین و مقدمه‌ای برای عادی‌سازی روابط عربی_  اسرائیلی است. در این طرح و مذاکرات بعدی، مسئله آوارگان با «وطن جایگزین» در خارج از فلسطین اشغالی حل و «حق بازگشت» آوارگان فلسطینی به کشورشان برای همیشه لغو می‌شود. اما سوال مهم این است که برای آینده روابط اسرائیل و کشورهای عربی چه سناریوهایی می توان مطرح کرد؟

1.سناریوی اول: برقراری روابط رسمی با سه کشور خلیج فارس

یکی از محتمل ترین سناریوها در مورد آینده روابط اسرائیل و کشورهای عربی به احتمال رسمی شدن روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای عربی بر می گردد. در واقع افزایش دیدارهای رسمی و غیر رسمی میان کشورهای عربی با سران رژیم صهیونیستی در ماه های اخیر افزایش چشم گیری یافته و همین مسئله این سناریو را بسیار تقویت کرده است. در این ارتباط سه کشور امارات، عربستان و بحرین بیشترین نزدیکی با اسرائیل داشته اند.

1.1. عربستان

 محمد بن سلمان که موجودیت و ولیعهدی خود را به نوعی وابسته به دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا      می داند سعی کرده تا در مورد مسئله فلسطین برنامه ترامپ را اجرا کند. از این روی در نخستین گام از طرح ترامپ در مورد معامله قرن دفاع کرده و حتی در مصاحبه با نشریه آتلانتیک از حق موجویدت اسرائیل نیز دفاع کرد. اما در مرحله بعدی بن سلمان به دنبال آن است تا روابط تل آویو وریاض رسمی شده و دو رژیم با یکدیگر روابط عادی برقرار کنند. روزنامه “معاریو” اخیرا اعلام کرد که در جریان سفر نتانیاهو به اردن وی با محمد بن سلمان در اردن دیدار کرده است. سعد الفقیه معارض سعودی نیر اعلام کرده که عربستان برای عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی لحظه شماری می کند و هماهنگی هایی در پشت پرده میان عربستان با اسرائیل و آمریکا وجود دارد. عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان نیز در مصاحبه با شبکه فرانس 24 ضمن آن که بر عدم وجود روابط رسمی کشورش با اسرائیل تاکید کرده، اما همزمان گفته است که ریاض یک نقشه راه موسوم به طرح ابتکاری عربی برای برقراری روابط عادی با تل آویو دارد. علاوه بر این ، سایت خبری ایلاف وابسته به عربستان با “گادی ایزنکوت” رئیس ستاد مشترک ارتش رژیم اسرائیل به طور آشکار و صریح مصاحبه کرد تا با این کار، عادی سازی روابط را به طور رسمی اعلام کند. نقطه اوج تمایل عربستان برای برقراری روابط رسمی با اسرائیل نیز سکوت این کشور در برابر انتقال سفارت آمریکا از تل آویو به قدس بود. در واقع به نظر می رسد عربستان به زودی رسمی کردن روابط با اسرائیل را اعلام خواهد کرد.

1.2. امارات

 کشور امارات نیز بیشترین روباط با اسرائیل را دارد و یکی از گزینه های اصلی برقراری رسمی با اسرائیل به شمار می رود.  سایمون هندرسون مدیر برنامه سیاست های خلیج فارس در مرکز سیاست خاور نزدیک واشنگتن در این مورد اعلام کرد، امارات کشوری است که مستحکم ترین عادی سازی روابط را با رژیم اسرائیل دارد. آذر ماه 96 نیز تیم ورزشی رژیم اسرائیل در مسابقات جام جهانی جودو در امارات به صورت رسمی و علنی حضور داشت. مسئولان اماراتی به “دلایل امنیتی” برای ورود و حضور تیم رژیم اسرائیل به امارات تنها شرط کردند که “نمادهای اسرائیلی نظیر بالابردن پرچم و نواخته شدن سرود وجود نداشته باشد”. اما دیری نپایید که مسئولان اماراتی برای مهار خشم رژیم اسرائیل به خاطر خودداری “رشاد المشجری” جودوکار اماراتی از دست دادن با رقیب اسرائیلی خود و بالانرفتن پرچم این رژیم همراه با پرچم سه کشوری که جایگاه های نخست را کسب کردند، مجبور شدند تا وارد عمل شوند. مسئولان اماراتی عذرخواهی کرده و وعده دادند که سال آینده پرچم رژیم اسرائیل بالاخواهد رفت و سرود این رژیم نواخته خواهد شد. همزمان “محمد بن ثعلوب” رئیس فدراسیون جودوی امارات نیز به سرعت به همتای خود در رژیم اسرائیل به خاطر نتایج ورزشکاران این رژیم در این رقابت ها تبریک گفت. کشور امارات در مسیر عادی سازی روابط خود با رژیم اسرائیل، به همکاری نظامی و امنیتی نیز توجه دارد.

در ماه مارس سال گذشته نیروی هوایی امارات و نیروی هوایی رژیم اسرائیل در مانور هوایی یونان مشارکت داشتند.  چنین مشارکتی برای دومین بار در کمتر از یکسال انجام شد زیرا در این سال (2017) خلبانان رژیم صهیونیستی با اماراتی ها در مانور “پرچم سرخ” در آمریکا نیز شرکت کردند. بر اساس گزارش ارتش آمریکا، هدف از این مانور “تقویت همکاری بین کشورها و محافظت از آمادگی های مشترک و قدرت کار دوجانبه بود”. همکاری درسطح نظامی به این مانورها محدود نشد بلکه امارات از مهمترین کشورهای شورای همکاری است که سلاح و تجهیزات نظامی از رژیم اسرائیل خریداری کرد. امارات سامانه های دفاع موشکی و دستگاه های جنگ الکترونیک از تل آویو خرید.[1] اما مهمترین اظهار نظر در این مورد را وزارت دفاع امارت اتخاذ کرد. نماینده وزیر دفاع امارات در پاسخ به سؤال یک خبرنگار آمریکایی اعلام کرد «امارات و اسرائیل نه تنها تهدیدی برای هم نیستند بلکه مانند دو برادرند» به نظر می رسد این مسئله به معنای این است که باید شاهد از سرگیری روابط رسمی امارات و اسرائیل بود.

1.3. بحرین

اما بحرین جسورترین کشور عرب در عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی بوده است. در درجه اول اقدام “حمد بن عیسی آل خلیفه” شاه بحرین در محکوم کردن تحریم رژیم صهیونیستی از سوی جهان عرب و اعلام قصد او برای عادی سازی علنی روابط با این رژیم و تاکیدش به مرکز صهیونیستی “شمعون ویزنتال” در لس آنجلس مبنی بر اجازه به اتباع بحرین برای سفر به فلسطین اشغالی مطرح شد و پس از این ماجرا فرزند شاه بحرین به نمایندگی از پدرش در این کنفرانس حضور یافت. پیش از دیدار فرزند شاه بحرین با دانشجویان یهود، گروه موسیقی بحرین سرود رژیم اسرائیل و آمریکا و بحرین را در این کنفرانس نواخت. اما خیز برداشتن آشکار بحرین برای عادی سازی علنی روابط با رژیم صهیونیستی در جریان سفر علنی یک هیئت 24 نفره بحرینی به فلسطین اشغالی نمایان گشت. این هیئت متشکل از اعضای جمعیت موسوم به “این بحرین است” بود که با پیام صلح شاه بحرین رهسپار فلسطین اشغالی شد. این سفر بدون توجه به خشم گسترده مردمی در جهان عرب و فلسطین به تصمیم اخیر رئیس جمهور آمریکا در به رسمیت شناختن قدس اشغالی به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل و انتقال سفارت آمریکا به این شهر انجام شد. پایگاه عبری “آی ۲۴ نیوز” اخیرا گزارش داد که بحرین اولین کشور عربی در حوزه خلیج فارس خواهد بود که برقراری روابط دیپلماتیک خود با اسرائیل را اعلام می‌کند. به نظر می رسد مجموع تحولات بحرین در ارتباط با اسرائیل به معنای آمادگی منامه جهت برقراری روابط رسمی با تل آویو است.

2.سناریوی دوم: تداوم روابط نیمه آشکار با کشورهای عربی

سناریوی دیگر در ارتباط با روابط اسرائیل با کشورهای عربی به تداوم روابط نیمه رسمی و نیمه آشکار           بر می گردد. در واقع بر این اساس افکار عمومی کشورهای اسلامی هنوز آمادگی پذیرش اسرائیل به عنوان یک کشور را نداشته و به همین دلیل عربستان، امارات و بحرین جرأت اعلام عادی سازی روابط را نخواهند داشت. بر این اساس این سه کشور روابط خود با اسرائیل را همچنان به صورت غیر رسمی ادامه خواهند داد و با استفاده از قدرت رسانه های خود سعی خواهند کرد که به تدریج زمینه را برای اقناع افکار عمومی در جهت پذیرش اسرائیل به عنوان یک کشور فراهم کنند. ابزار این کشورها نیز تشدید موج ایران هراسی خواهد بود. طبق این تاکتیک، کشورهای مرتجع عربی سعی خواهند کرد که ایران را به عنوان خطر اصلی در جهان اسلام معرفی کنند و به تدریج اسرائیل را از جایگاه دشمن اصلی خارج کنند تا افکار عمومی آمادگی پذیرش اسرائیل را داشته باشد.

3.سناریوی سوم: شکست عربستان در همراه کردن کشورهای عربی

سناریوی دیگر در مورد عادی سازی روابط اسرائیل با ارتجاع عرب این است که این سه کشور ضمن برقراری روابط رسمی با اسرائیل به دنبال همراه کردن سایر کشورها با این پروسه و فرایند باشند. بر این اساس عربستان به عنوان محور اصلی این ماموریت احتمالا متحمل شکست سنگینی خواهد شد. چرا که عربستان پیش از این در دو پرونده دیگر در همراه کردن کشورهای عربی با خود شکست خورده بود. در پرونده اول عربستان بعد از قطع ارتباط با ایران به دنبال همراه کردن کشورهای عربی دیگر با خود در این مسیر بود که جز چند ریز کشور هیچ کشور عربی از عربستان پیروی نکرد. در مورد دوم نیز در ماجرای بحران قطر و قطع روابط دیپلماتیک با این کشور عربستان موفق به محاصره این کشور نشد. در مورد معامله قرن و عادی سازی روابط با اسرائیل نیز عربستان به احتمال زیاد موفق به همراه کردن کشورهای دیگر با خود در جهت برقراری روابط رسمی با اسرائیل نخواهد شد. چرا که جایگاه ادعایی عربستان به دنبال جنگ یمن و حمایت از تروریست ها در سوریه بیش از هر زمان دیگری با چالش مواجه شده است.

پایان سخن

به نظر می رسد محتمل ترین سناریو در مورد آینده روابط ارتجاع عرب با اسرائیل، برقراری رسمی بین ارتجاع عرب با تل آویو باشد. در واقع در شرایط کنونی سران عربستان، امارات و بحرین بیش از هر زمان دیگری سیاست خارجی خود را به ویژه در مورد فلسطین با سیاست های اسرائیل و آمریکا هماهنگ کرده اند. نمود این مسئله در حمایت این کشورها از طرح معامله قرن کاملا مشهود است. براین اساس در صورت اجرایی شدن معامله قرن، عادی سازی روابط به عنوان نتیجه نهایی این طرح نیز عملی خواهد شد. البته این مسئله می تواند چالش ها و مشکلات امنیتی و سیاسی زیادی رای این سه کشور در منطقه ایجاد کند. در این میان محور مقاومت می تواند با ارئه راهکارهایی هزینه های هر یک از سناریوها را برای ارتجاع عرب بسیار افزایش دهد.

منبع: فارس

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.