فرایند سناریونویسی در موضوعات راهبردی

0

در این کتاب، پس از مرور ادبیات و تاریخچه­ سناریو، الگوی سناریونویسی، مبتنی بر رویکرد استنتاجی یا قیاسی و روش شبکه­ جهانی کسب ­و کار به طور کامل در حوزه موضوعات راهبردی توضیح داده می­ شود.

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی – در این کتاب،مبتنی بر الگوی راهبردی، فرایند سناریونویسی به صورت گام‏ به­ گام تشریح می شود.

 

عنوان: فرایند سناریونویسی در موضوعات راهبردی (موردکاوی سناریوهای آینده­ بحران سوریه)

مؤلف: دکتر عبدالرحیم پدرام و سلمان زالی

ناشر: مؤسسه افق آینده­ پژوهی راهبردی

نوبت چاپ: اول/ آبان 1394

بها: 200 هزار ریال

کتاب 4

سناریو، نگاه به آینده از دریچه و چشم ­اندازی ویژه است که در چارچوب آن، داستانِ تصویرشده دارای سازگاری منطقی بوده و رخدادهای بیرون از حقیقت در تار و پود آن راهی ندارد. هر سناریو، بیانگر وضعیت­ های محتملی از آینده است که از سوی نگارندگان سناریوها به عنوان آینده ­ای درخورِ توجه مطرح شده است؛ این سناریوها، سازمان­ ها و جامعه را برای رویارویی با دگرگونی ­های بنیادین آینده، آماده می­ کنند.

تمامی روش ­های آینده ­پژوهی، می­ توانند به تدوین سناریو بینجامند. سناریوها برای آینده ­پژوهی، وحدتِ روش­ شناختی به ارمغان می­ آورند؛ صرف‌نظر از این‌که سناریوها چگونه آفریده شده باشند، کامل و پربار باشند یا ناقص و ناکارآمد، واقعی باشند یا خیال‌پردازانه و به موضوعی ویژه بپردازند یا رویکردی جهان­شمول داشته باشند، این ویژگی در تمامی آن‌ها دیده می­ شود. آینده­ پژوهان، هریک به شیوه‌ای خاص، از سناریو استفاده می­ کنند و به همین دلیل نیز این روش، گسترده‌ترین ابزار روش‌شناختیِ مشترک در میان آینده ­پژوهان است (بل، 1392: 547-549).

در واقع هدف از تدوین سناریوها، خلق فضایِ بررسیِ احتمالی آینده ­­های ممکن، به شیوه‌ای است که بتوان پابرجایی سیاست­ ها را در برابر طیفی از چالش ­های آینده آزمود. سناریوها به ما کمک می­ کنند تا عوامل شگفتی­ ساز را در چارچوب چالش ­ها یا فرصت­ های بالقوه بشناسیم. آن‌ها ابزارهایی ارزشمند برای کاوش محیطی هستند که در آن، راهبردها و سیاست‌های ما به اجرا درخواهند آمد.

سناریو‌ها، گزینه‌های بدیل آینده را در ذهن مردم مجسم می‌کنند و به آن‌ها امکان می‌دهند تا درباره‌ این گزینه‌ها بیاندیشند و واکنش‌های متفاوت را بررسی کنند. آینده‌های بدیل[1] در قالب سناریوها بررسی می‌شوند تا مطلوب یا نامطلوب بودن آن‌ها آشکار شود.

سناریو، محصول آرمانی آینده ­پژوهی است، زیرا مشتمل بر اصول مرکزی این حوزه­ مطالعاتی است (بیشاب و دیگران، 1388: 4).

  • این نکته اهمیت حیاتی دارد که یا باید به صورت عمیق و خلاقانه درباره آینده بیندیشیم یا این‌که با ریسک رویارویی با شگفتی و عدم آمادگی روبه­ رو شویم.
  • هم­زمان باید توجه داشت که آینده با عدم‎‎قطعیت همراه است و در نتیجه، نباید تنها به آینده مورد انتظار فکر کرد، بلکه باید آماده­ مقابله و رویا‌رویی با آینده­ های محتملِ مختلف نیز بود.

تنها روش آینده ­پژوهی که به این دو اصل، به صورت همزمان پاسخ می­ دهد روش سناریو است. در این کتاب، پس از مرور ادبیات و تاریخچه­ سناریو، الگوی سناریونویسی، مبتنی بر رویکرد استنتاجی یا قیاسی و روش شبکه­ جهانی کسب ­و کار[2] به طور کامل در حوزه موضوعات راهبردی توضیح داده می­ شود.

 لازم است به این نکته اشاره کنیم که این فرایند در قالب موردکاوی «سناریوهای آینده‏ بحران سوریه» ارائه می‌شود. طی دو سال اخیر، بحران سوریه به یکی از مهم‌ترین مسائل ژئوپلیتیکیِ[3] تعیین‌کننده موازنه قدرت در سطح منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. طیف گسترده‌ای از کنشگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای با اهداف و منافع متنوع امنیتی، سیاسی و اقتصادی، انواع مختلفی از عدم‌قطعیت‌ها را پیش‌رویِ آینده این بحران قرار داده و با استفاده از نیروهای پیشران تغییردهنده، تلاش می‌کنند تا آینده‌های موردنظر خود را محقق ‌سازند. در این راستا، مبتنی بر الگوی راهبردی، فرایند سناریونویسی به صورت گام‏ به­ گام تشریح می­شود.

[1] Alternative futures

1 Global Business Network (GBN)

[3] Geopolitical  

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.