اروپا 2016؛ اروپای باز- اروپای بسته؟

0

در این نوشتار کوتاه، تلاش می‌شود با مروری بر مهم‌ترین مسائل، چالش‌ها و بحران‌های اروپا که در سال 2016 نیز تداوم خواهند داشت، آینده اروپای 2016 را مورد واکاوی قرار گیرد.

اختصاصی/ افق آینده پژوهی راهبردیحسن محسنی*- سال 2016 اروپا در حالی آغاز شد که می‌توان گفت تضادها، چالش‌ها و مسائل مختلف، اروپا را در برابر دو گزاره متفاوت قرار داده است: اروپای باز یا اروپای بسته؟

از یک سو، اتحادیه اروپا با چالش‌هایی اساسی در زمینه‎های متعدد روبه رو است که حتی موجودیت و حیاتش را تهدید می‌کند؛ از سویی دیگر ادامه تنش‌های اروپا با روسیه هم‌چنان مسأله‌ای جدی به شمار رفته و از همه مهم‌تر دچار بودن اروپا به بحران‌هایی هم‌چون تروریسم و پناهندگان و تنش‌های ژئوپولیتیک بنیادین، اروپا را در حساس‌ترین دوره‌های خود در سال‌های اخیر قرار داده است.

در این نوشتار کوتاه، تلاش می‌شود با مروری بر مهم‌ترین مسائل، چالش‌ها و بحران‌های اروپا که در سال 2016 نیز تداوم خواهند داشت، آینده اروپای 2016 را مورد واکاوی قرار گیرد.

5

*********

  • روسیه- اروپا؛ دوستی یا ادامه تنش؟

مناسبات و ارتباطات میان روسیه و اروپا هم‌چنان بغرنج و پیچیده است: بحران اکراین تداوم یافته؛ ناتو هنوز سیاست «گسترش به شرق» را در دستور کار دارد؛ استقرار نیروهای واکنش سریع، در قسمت‌هایی از خاک اروپا هم‌چنان در حال انجام است؛ چشم‌انداز مثبتی برای پایان تنش‌های جدی روسیه با ترکیه وجود ندارد؛ و هم چنین تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه (در واکنش به الحاق شبه‌جزیره کریمه به خاک روسیه در مارس 2014) تا پایان جولای سال 2016 تمدید شده است… در چنین موقعیتی است که روسیه به سیاست «گارد بسته» خود در قبال اروپا دل بسته؛ در حالی که علامت‌های متفاوتی از سوی اروپا (به عنوان مثال، ایتالیا) برای پایان دادن تنش‌ها با روسیه به سوی پوتین ارسال می‌شود.

در شرایط کنونی که احتمال لغو تحریم‌های سختگیرانه علیه روسیه به اجرای توافق مینسک از طرف مسکو بستگی یافته، آشکار است که هم هزینه‌های نظامی روسیه در اکراین به طرزی محسوس کاهش یافته، هم وضعیت اقتصادی این کشور رو به بهبود است و هم تا حدود زیادی ابتکارعمل در تداوم تنش با ترکیه و حضور در بحران سوریه در دست روسیه است.

بر همین اساس است که آشکارا می‌توان نقطه آشیل تنش‌زدایی اروپا با روسیه را در کانونی به نام ناتو متمرکز دانست:

  • 22 عضو اتحادیه اروپا در ناتو عضویت دارند؛
  • در مناقشه روسیه با اکراین، اتحادیه اروپا نقشی اساسی ایفا کرد و حتی در کسوت اعضای ناتو، تحریم‌ها را علیه روسیه بنا کرد؛ و
  • ناتو با تداوم سیاست «گسترش به شرق» در سال 2015، عملاً از خط قرمز اصلی در دکترین سیاست خارجی مسکو گذشت.

با در نظر گرفتن همه این شرایط، به نظر می‌رسد حتی اگر در میانه‌های سال 2016 هم تحریم‌ها علیه روسیه رفع شود، اما اصل مناقشه‌ها و منازعه‌ها میان اروپا و روسیه به قوت خود باقی خواهد ماند؛ چرا که آشکار است نمی‌توان با توجه به جنس ژئوپلیتیکی و استراتژیکی این اختلاف‌ها، در کوتاه‌مدت، به تحقق چشم‌اندازهایی هم‌چون: تعامل طرفین در جلوگیری از اجرای سیاست «گسترش ناتو به شرق» یا بازگرداندن کریمه به اکراین و مواردی از این قبیل اندیشید (اعلام رسمی عدم حضور پوتین در کنفرانس امنیتی مونیخ در اعتراض به سیاست‌های اروپا و ناتو، شوک بزرگی به آلمان و اروپا بود)؛ ضمن این که باید به متغیر تعیین‌کننده دیگری هم فکر کرد:

به نظر می‌رسد با نزدیک شدن به زمان انتخابات ریاست جمهوری امریکا در سال 2016، سیاست‌های رادیکال‌تر و تندتری از سوی امریکا نسبت به روسیه اتخاذ می‌شود. محتمل است که امریکا – که چندان نسبت به ادامه تنش‌ها بی‌میل نیست- بازی پیچیده خود را در قبال روسیه، به سیاست‌های اخیر ناتو گره بزند و حتی برخی کشورهای اروپایی هم از چنین روندی تبعیت کنند.

  • اروپا و بحران مهاجران

ورود بیش از یک میلیون مهاجر از غرب‌آسیا به اروپا در سال 2015 (بنا بر گزارش رسمی سازمان ملل) در اثر تداوم بحران‌ها و درگیری‌ها و نیز گسترش فقر و بیکاری و دیگر معضلات اجتماعی، که قابل پیش‌بینی است این سیل مهاجرتی در سال 2016 حتی با شدت بیش‌تر ادامه خواهد داشت (1)، همان شوک بزرگی بود که اروپا را در معرض یک آزمون جدی و در لبه پرتگاه تصمیم‌گیری‌های اساسی و بنیادین در بسیاری زمینه‌ها قرار داد.

از یک سو، مشکلات اقتصادی و سیاسی عمیق در اروپا و از سوی دیگر اختلاف‌نظرهای بنیادین کشورهای اروپایی در قبال مسأله پذیرش یا عدم پذیرش مهاجران، به عمیق‌ترین چالش‌های ممکن میان این کشورها و حتی شهروندان آن‌ها انجامیده است.european_union_3d_map_1600_clr_17749

با پذیرش احتمال بسیار بالای ادامه روند مهاجرت‌های پناهجویان به اروپا، قابل پیش‌بینی است که اختلاف‌های کنونی میان کشورهای آماده پذیرش پناهندگان (از جمله آلمان) و کشورهای مخالف پذیرش آن‌ها (از جمله مجارستان) تشدید شود. هم‌چنین تلاش برخی کشورهای اروپایی برای ایجاد تغییر در قوانین مهاجرت (2) و قوانین حفاظت از مرزها و سواحل اروپایی، به اقدام‌هایی برخلاف خواست و منافع دیگر کشورها تعبیر شده و حتی به‌مثابه دخالت در حاکمیت و استقلال کشورهای عضو این اتحادیه تفسیر شده است.

مسأله بسیار مهم دیگر، موضوع تقسیم عادلانه پناهندگان در میان کشورهای اروپایی است. به عنوان مثال، «به دلیل ورود 800 هزار مهاجر به آلمان، کشورهای انگلیس و فرانسه نیز برای رسیدن به میزان مهاجران آلمان نسبت به جمعیت آن، باید هریک 650 هزار مهاجر را پذیرا باشند، اما انگلیس و فرانسه برای یک دوره پنج ساله با پذیرش به ترتیب 200 و 240 هزار مهاجر موافقت کرده‌اند».

آلمان در واکنش به این مسأله، بارها صدای خود را به اعتراض بلند کرده و خواستار اقدام‌های جدی دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا در قبال مهاجران شده است. حتی در سپتامبر 2015، رییس کمیسیون اروپا طرحی ارائه کرد که بر اساس آن، کشورهای اتحادیه با تعیین سهم‌های اجباری، 120 هزار مهاجر دیگر را بپذیرند؛ اما این طرح به شدت مورد انتقاد چک، اسلوواکی، لهستان و رومانی قرار گرفت.

قابل پیش‌بینی است که در این زمینه نیز در سال 2016، اختلاف‌نظرهای جدی میان کشورهای اروپایی شکل بگیرد و چه بسا همین امر زمینه‌ساز تغییرهای دیگری در قوانین مهاجرت باشد.

  • انگلستان و ساز جدایی از اتحادیه اروپا

بحران هجوم پناهجویان آواره به اروپا، تلفات جدی دیگری را هم برای اروپای آسیب خورده در پی داشته است: کوک ساز جدایی انگلستان از اروپا؛ که به صورتی مشخص، ریشه در اختلاف نظرهای جدی درباره نوع رویارویی با مسأله مهاجران دارد.

اگرچه گفته می‌شود با توجه به وجود رأی‌دهندگان انگلیسی ضدمهاجران، احتمال جدایی این جزیره از اتحادیه به نصف رسیده است (3)؛ اما باید این نکته را در ذهن داشت که خروج این کشور از اتحادیه، بی‌تردید، نه تنها روند فروپاشی اتحادیه را سرعت می‌بخشد، بلکه فروپاشی بریتانیا را هم پیش چشم ناظران بین‌المللی خواهد نشاند؛ چرا که در آن شرایط، در چالشی سخت، انگلستان باید تکلیف خود را در برابر اسکاتلندِ مخالف خروج از اتحادیه مشخص کند.

در شرایطی که نتایج نظرسنجی‌ها حاکی است، حداقل نیمی از مردم انگلیس خواستار جدایی از اتحادیه اروپا هستند، نخست‌وزیر انگلستان با تمام «قلب و روحش» قول داده است که این کشور را در اتحادیه حفظ کند؛ به شرط آن که اتحادیه اروپا با «اصلاحات انگلیسی در قوانین اتحادیه» و «به حداقل رساندن نفوذ اتحادیه در این کشور» موافقت کند.

شاید بتوان گفت که انگلستان به دلیل شرایط جغرافیایی خاص بریتانیا (موقعیت جزیره‌ای، موانع طبیعی در قالب مرزهای آبی و دلایل دیگر) هنوز و هم‌چنان خود را از موج آوارگان پناهجو که از مناطق بحرانی اطراف اروپا به سمت اروپا سرازیر می‌شوند، مصون نگه داشته ( اگرچه طبق قوانین «جابه‌جایی آزادانه» اتحادیه اروپا، انگلستان نباید مانع ورود این دسته از افراد به خاک این کشور شود)؛ اما حتی همین وضعیت هم باعث شده که برگ برنده‌ای محکم به دست مخالفان ادامه عضویت در اتحادیه بیفتد که استدلال می‌کنند انگلستان دیگر کنترلی بر مرزهای خود ندارد و راه نجات این کشور هم فقط خروج از اتحادیه است. به هر حال، مسأله خروج یا عدم خروج انگلستان را می‌توان– به قول روزنامه آلمانی «تاگس اشپیگل»-، هم‌چون «بزرگ‌ترین میدان مین سیاسی برای این اتحادیه» در سال 2016 دانست.

فراتر از این که قرار است در سال 2016 (احتمالاً در ماه ژوئن) همه‌پرسی در انگلستان راجع به جدایی از اتحادیه اروپا برگزار شود، دیوید کامرون و اتحادیه اروپا هم‌چنان در حال مذاکره‌اند تا پیشنهادهای «اصلاحات انگلیسی» به سرانجامی روشن برسد؛ سرانجامی که به نظر می‌رسد با توجه به نوع پیشنهادهای انگلستان (4)، لااقل در محدوده چشم‌انداز سال 2016 به نتیجه مشخصی ختم نشود؛ اما در بازه زمانی طولانی‌تر و با توجه به اهمیت جایگاه انگلستان و وابسته‌بودن موجودیت اتحادیه به ادامه عضویت انگلستان، توافقی حاصل شود که رأی به ماندن انگلستان در اتحادیه دهد.

  • اروپا و شبح تهدید تروریسم

کریمس 2016 برای اروپا، کریسمسی شاد و سرخوش نبود: در تداوم سایه افکنی شبح تروریسم در اروپا که از نوامبر خون‌بار پاریس آغاز شده بود، چند ایستگاه قطار در آلمان به دلیل تهدیدهای تروریستی بسته شد؛ جشن سال نو در پایتخت بلژیک لغو شد و دیگر کشورهای اروپایی یا در غم حوادث تروریستی نوامبر 2015 پاریس یا در هراس از شبح تروریسم در همسایگی خود، کریسمسی آغشته با خطر و سختگیرانه‌ترین تمهیدات امنیتی را تجربه کردند که یک معنای آشکار بیش‌تر ندارد: قاره سبز جهان، هم‌چنان شبح تهدید تروریسم را بالای سر خود حس خواهد کرد.

در شرایطی که داعش به صورتی افسارگسیخته، دلایل و انگیزه‌های محکم و روشنی برای هدف قرار دادن کشورهایی هم‌چون فرانسه و انگلستان و دیگر کشورهای اروپایی دارد، به نظر می‌رسد لازم است اروپایی‌ها معیارهای دوگانه و چندگانه و حتی متضاد خود را در مسیر مقابله با تروریسم کنار بگذارند.

با بررسی تمامی وجوه و ابعاد شرایط کنونی و نیز برنامه‌ریزی‌های آشکار و نهان داعش و دیگر گروه‌ها برای حمله به اهداف مورد نظر خود در اروپا، سال 2016 هم‌چنان اروپایی دچار تروریسم با حملات گاه و بی‌گاه و کوچک و بزرگِ تروریستی را به جهان نشان خواهد داد؛ در حالی که به عنوان مثال، فرانسه قصد دارد حتی تا قلب افریقا برای تعقیب القاعده پیش برود.

  • لهستان و یونان؛ چالش‌های جدی اروپا

مسأله مهاجران و تروریسم و جدایی احتمالی انگلستان، تنها مشکلات جدی فراروی اتحادیه اروپا نیست و این اتحادیه از ناحیه کشورها و مسائل دیگر هم دچار مشکلاتی اساسی است: یونان و لهستان. از یک سو، بحران‌های مالی یونان مضاعف شده و اتحادیه را در تنگنا قرار داده؛ و از سوی دیگر، پیروزی حزب «قانون و عدالت» (یک حزب تندروی راست‌گرا، حامی برخورد سخت ناتو با مسکو و نیز مخالف سرسخت اتحادیه اروپا) در لهستان، سرمنشأ مشکلاتی جدی برای اتحادیه در سال 2016 خواهد بود.

حزب «قانون و عدالت» به رهبری یاروسلاو کازینسکی، با رویکرد افراطی ملی‌گرایانه، در دفاع از آن چه «ویژگی‌های خاص لهستان در مقابل دشمنان داخلی و خارجی» می‌نامد، اعتقادی به «ارزش‌های اساسی و اصول دموکراتیک بنیادین مورد تأکید اتحادیه» ندارد؛ تا آن جا که ناظران اروپایی معتقدند این رویه می‌تواند موجب پدید آمدن «الگویی ناسازگار و نامناسب» میان برخی کشورهای اروپایی در رویارویی با اتحادیه اروپا شود و همچنین به احتمال تهدید لهستان به اخراج از اتحادیه اروپا منجر شود که هم، مغایر با اغلب پیمان‌های اروپایی است و هم، موجودیت اتحادیه را با مخاطره روبه رو می‌کند.

هم چنین، در شرایطی که به نظر می‌رسد بحران یونان اخیراً تا حدی آرام گرفته؛ اما ناظران معتقدند محتمل است به زودی اوضاع تغییر کند:

اکثریت شکننده و ضعیف دولت آلکسیس تسیپراس در پارلمان یونان (153 کرسی از 300 کرسی موجود) در آستانه رأی‌گیری مهم درباره اصلاحات حقوق بازنشستگی؛ تداوم بحران‌های اقتصادی و اعتصاب‌ها با وجود کمک 4/21میلیارد یورویی صندوق نجات اروپا به آتن از اگوست سال 2015 تاکنون؛ افزایش دوباره نرخ مالیات‌ها در یونان که به تداوم اعتراض‌ها به سیاست «ریاضت اقتصادی» دامن زد؛ موجب نارضایتی شدید بیش از 5/84 درصد یونانی‌ها از دولت تسیپراس شده است.

به نظر می‌رسد سال 2016 برای اتحادیه اروپا، سال دست و پنجه نرم کردن با مشکلات ناشی از وضعیت لهستان و یونان هم باشد.

  • آلمان؛ تداوم کاهش نفوذ

اتفاق دیگری که در درون مرزهای اروپا می‌گذرد، کاهش نفوذ آلمان نسبت به سال‌های پیشین است. ناظران اروپایی، عوامل عمده زیر را در وقوع این شرایط مؤثر می‌دانند:

  • تضعیف احزاب سیاسی راست میانه در حزب مردم اروپا و ائتلاف پان‌اروپایی شامل احزاب دموکرات-مسیحی و راست میانه اروپا (آنگلا مرکل- صدراعظم آلمان- به عنوان تنها مقام ارشد دولتی یک کشور بزرگ اروپایی در بطن حزب مردم اروپا باقی ماند و شرکای ایدئولوژیک و طرفداران سیاست وی از او جدا شدند)؛
  • ظهور اتحادیه‌های جدید؛ (به عنوان مثال، بحران مهاجران و مخالفت‌ها با آلمان موجب ایجاد اتحادیه‌ای بسیار قوی‌تر از کشورهای گروه «ویسگراد»- شامل لهستان، جمهوری چک، اسلواکی و مجارستان- شده است)؛
  • تقویت استقلال سیاسی نهاد‌هایی هم‌چون کمیسیون و پارلمان اروپا در قبال برلین و پاریس؛ و
  • فقدان شرکای قدرتمند برای آلمان در سایر کشورهای اروپا جهت حل بحران مهاجران.

مجموعه این شرایط و نیز دیگر مشکلات موجود در اروپا (تروریسم و …)، شرایط سختی را برای آلمان‌ها رقم زده که به‌زعم برخی ناظران، به کاهش نفوذ این کشور در اتحادیه اروپا- حتی با وجود قدرت صنعتی و توان اقتصادی ویژه این کشور- انجامیده است. اما به نظر می‌رسد با توجه به شرایط بحرانی اتحادیه اروپا و لزوم همگرایی برای کاهش تهدیدهای متوجه موجودیت اتحادیه و نیز تداوم مسائل جدی و مشترک برای اروپایی‌ها (تروریسم، مهاجران، روسیه، امریکا، و …)، در سال 2016، اقدام‌ها و تلاش‌های جدی‌تری برای افزایش همگرایی میان کشورهای عضو اتحادیه از جمله آلمان انجام شود.

  • امریکا- اروپا بر سر دو راهی

به نظر می‌رسد اروپا در کنار همه مشکلات پیش گفته، در این سوی اقیانوس اطلس هم با مشکل مهم دیگری دست در گریبان است: تنظیم نوع رابطه با امریکا؛ که یکی از مهم‌ترین اتحادهای جهانی- اتحادیه 70 ساله- را به مخاطره انداخته است:

شماری از ناظران بین‌المللی معتقدند این اتحاد، در شرایط فعلی، این اتحاد، ضعیف‌تر و بی‌رمق‌تر از همیشه است؛ چرا که:

  • ایالات متحده دیگر نقش مهم و تعیین‌کننده‌ای در هیچ یک از اولویت‌ها و مشکلات اصلی اروپا ندارد و به تعبیری اروپا را در میانه بحران‌ها و چالش‌های اساسی رها کرده است؛
  • چشم‌انداز روشنی برای پایان یافتن مناقشه اروپا و روسیه- حتی در صورت رفع تحریم‌ها- وجود ندارد و امریکا هم بی‌میل به ادامه این وضعیت نیست؛ و
  • اروپای دچار به تروریسم پیشرفته و بی‌شمار مشکلات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی، چالشی جدی برای امریکا نیست.

این دسته از ناظران معتقدند در سال 2016 نیز روند جدا شدن مسیر اروپا و امریکا از یک دیگر هم‌چنان تداوم خواهد داشت؛ اما ناظرانی اندکی خوش‌بین‌تر اعتقاد دارند حرکت اروپا در سال 2016 به سوی «احیاء اقتصادی» به صورتی مثبت تداوم خواهد داشت؛ چرا که در حال حاضر، کاهش چشمگیر ارزش یورو در مقابل دلار، باعث افزایش فرصت‌های سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی در اروپا خواهد شد.

  • درهای گشوده اروپا به سوی ایران

شرایط دوران پسابرجام، شرایط بسیار متفاوتی برای ایران و اروپا خواهد بود. ایران که سال‌ها درگیر فشارها و مشکلات ناشی از اعمال تحریم‌های ظالمانه امریکا و غرب علیه خود بوده، اکنون در دورانی جدید، درهای اروپا را- لااقل در ابتدای راه دوران تازه- به روی خود گشوده می‌بیند.

به شکلی آشکار، به نظر می‌رسد اروپای دچار به مشکلات بسیار، اکنون به بازار اقتصادی گسترده و غیرقابل چشم‌پوشی ایران به عنوان فرصتی برای تقویت روند توسعه و احیاء اقتصادی خود نگاه می‌کند؛ ضمن این که از سوی دیگر، تنش‌زدایی در منطقه و در روابط ایران با اروپا، به نفع طرفین خواهد بود.

در چنین شرایطی است که سال 2016 را می‌توان سال تداوم گشودگی درهای اروپا برای ایران دانست که برای طرفین، فرصتی تازه جهت تحقق سیاست‌های توسعه اقتصادی و سیاسی خواهد بود.

اروپای باز یا اروپای بسته؟

همه آن چه در مروری کوتاه بر مهم‌ترین مسائل و چالش‌های اروپا در سال 2016 ذکر شد، یک نکته اساسی را فراروی ناظران قرار می‌دهد: به نظر می‌رسد اروپای 2016 ناگزیر به انتخاب است: انتخاب میان تحقق یک «اروپای باز» یا یک «اروپای بسته».

اروپای 2016 در میانه بحران‌های دایمی و مقطعی خود، توان هضم تضادهای بنیادین و اساسی در حوزه‌هایی چون: تنظیم نوع رابطه با کشورهایی هم‌چون روسیه و امریکا، شکل ایفای نقش و حضور در بحران‌های جهانی هم‌چون غرب‌آسیا، چگونگی مقابله با تروریسم، مدیریت بحران مهاجران پناهجو، نابرابری‌های اقتصادی و تبعیض‌های اجتماعی، سیاست‌های فرقه‌گرایانه و تندروی‌های افراطی ملی‌گرایانه، و مسائلی از این دست را تا حدود زیادی از دست داده و ناگزیر به انتخاب میان «اروپای باز» و «اروپای بسته» خواهد بود؛ انتخابی که در بلندمدت، موجودیت و عدم موجودیت اتحادیه اروپا وابسته به آن است.

—————-

پانویس ها:

  • سازمان بین‌المللی مهاجرت در گزارش جدید خود برآورد کرد که از ابتدای سال 2016 (یعنی در کمتر از یک ماه، 31 هزار و 244 مهاجر و پناهجو فقط از راه دریا وارد یونان شده‌اند. این آمار 21 برابر هزار و 472 ورودی ثبت شده گارد ساحلی یونان برای کل ماه ژانویه 2015 است. در همین دوره زمانی، حداقل 95 مهاجر پناهجو در آب‌های مدیترانه غرق شده‌اند.
  • قانون دوبلین: بر اساس این قانون، متقاضیان پناهندگی باید از همان کشوری درخواست پناهندگی کنند که اولین بار به آن وارد شده‌اند. اصلاح این قانون موضوع بسیار مهمی است و به نظر می‌رسد در شرایط فعلی، دیگر این قانون چندان قابل دفاع نیست؛ چرا که کشورهایی مانند ایتالیا و یونان را به شدت تحت فشار قرار می‌دهد.
  • چارلز گرنت (مدیر مرکز اصلاحات اروپا در لندن) معتقد است: «با وجود این که اتحادیه اروپا در شرایط بحرانی به سر می‌برد، حمایت نیمی از رأی‌دهندگان از «ماندن» در اتحادیه جای تعجب دارد».
  • ممنوعیت چهارساله در زمینه مزایای اجتماعی مهاجران به اتحادیه اروپا، اعطای قدرت بیشتر به پارلمان‌های ملی برای نقض تصمیم‌ها و قوانین اتحادیه، حمایت بیشتر از کشورهای غیرعضو یورو در اتحادیه اروپا، تقویت بازار مشترک اروپا و تضمین این که انگلستان مجبور نیست به تعهدات اتحادیه اروپا در زمینه افزایش همگرایی عمل کند و تصریح این مسأله که «یورو»‌ تنها واحد پول اتحادیه نیست، از جمله پیشنهادهای کامرون برای «اصلاحات انگلیسی» در قوانین اتحادیه اروپا است.

منابع:

  1. What Are the Big Challenges Facing Europe?/ chathamhouse.org/ 4 January 2016
  2. The French War On Al Qaida In Africa/ rand.org /10 Ddcember 2015
  3. Politico Magazine/ florian eder/ 19 January 2016
  4. Time magazine/ yan bermer/ 9 January 2016
  5. bbc.co.uk/news/world-europe-24583286
  6. http://www.reuters.com/article/us-britain-eu-business-insight-idUSKBN0UJ11S20160105?feedType=RSS&feedName=worldNews
  7. https://www.washingtonpost.com/graphics/world/historical-migrant-crisis/
  • سردبیر ماهنامه نامه آینده پژوهی

مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.