جهان، در انتظار سالی پر از هیاهو

0

در ادامه پیش‌بینی تعدادی از روزنامه‌نگاران، گزارشگران و تحلیلگران عرصه بین‌الملل درباره سال جاری را می‌خوانیم.

افق آینده پژوهی راهبردی  سالی که گذشت، سالی پر از هیاهو بود؛ هم در ایالات متحده آمریکا و هم در جهان. این سال در حالی به اتمام رسید که در قیاس با آغاز آن، جهان جای متفاوتی برای زندگی شد. در سالی که گذشت، جهان با چالش‌های متعددی روبه‌رو بود که بسیاری از آنان مستقیما به سیاست‌های «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا باز می‌گشت. اکنون نیز کاملا مشخص است که سال جاری نیز به دلیل حضور چهره‌ای جنجالی در کاخ سفید و تصمیمات او، سال پرتلاطمی است. بدون شک دیگر رهبران جهانی نیز در این روند تأثیرگذار هستند، اما سیاست «نخست آمریکا»ی ترامپ بیش از هر مسئله دیگری او را غیرقابل پیش‌بینی می‌کند. در ادامه پیش‌بینی تعدادی از روزنامه‌نگاران، گزارشگران و تحلیلگران عرصه بین‌الملل درباره سال جاری را می‌خوانیم.

ترامپ همچنان رئیس‌جمهور باقی می‌ماند
پیتر ژاکوب، گزارشگر امور دفاعی

درخواست برای استیضاح ترامپ به مجلس سنای آمریکا فرستاده شده و سناتورها به دلیل اتهامات مطرح شده مبنی بر آزار جنسی، خواستار استعفای او شدند. هر لحظه افشاگری جدیدی درباره پرونده روسیه تحت سرپرستی «رابرت مولر» منتشر و لبه تیز آن به کاخ سفید نزدیک‌تر می‌شود. کاملا مشخص است که اکنون او به دیوارهای دفتر ریاست‌جمهوری ترامپ بسیار نزدیک شده اما با تمامی این موارد، او در سال جاری نیز رئیس‌جمهور خواهد بود؛ چراکه فرایند استیضاح توسط رهبران دموکرات آمریکا متوقف می‌شود، حتی اگر «چاک و نانسی» که هدایت مخالفان را برعهده دارند، همچنان به ادامه این مسیر مصمم باشند. اکنون جمهوری‌خواهان کنترل هر دو مجلس آمریکا را در دست دارند و این گونه به نظر می‌رسد که آنان قصد ندارند رئیس‌جمهوری هم حزبی خود را به پایین بکشند. هرچند تعداد نمایندگان دموکراتی که خواهان استیضاح ترامپ به دلیل اتهامات جنسی هستند، روز به روز در حال افزایش است اما این تنها نمایشی عمومی‌ است که تا زمان انتخابات ادامه دارد. حتی اگر ضربات بیشتر به کاخ سفید زده شود و قانون‌گذاران بیشتری به صف مخالفان ترامپ بپیوندند، کرسی ریاست‌جمهوری او با خطری مواجه نخواهد شد؛ کاخ سفید نیز هم زمان با ایجاد موانعی برای افشاگری بیشتر، تمامی این اتهامات را رد می‌کند. اکنون کاملا مشخص است که فاصله تحقیقات مولر با شخص ترامپ به باریکی مو است و او ارتباطات بالقوه‌ای با روسیه داشته است. تمامی افراد کمپین انتخاباتی ترامپ از رئیس این کمپین گرفته تا مشاور امنیت ملی و داماد او، در این پرونده درگیر هستند. اما ترامپ، همچنان رئیس‌جمهور باقی می‌ماند و این حقیقتی بی‌چون‌وچراست.

 جنگی آغاز نمی‌شود
 آلن اسمیت، روزنامه‌نگار

همان طور که پیش از این نیز گفته بودم، ایالات متحده و کره‌شمالی، هر دو در صورت آغاز جنگ، شکست سنگینی را متحمل می‌شوند؛ چراکه هر دو کشور می‌توانند بدون شلیک گلوله‌ای به نتایج دلخواه خود دست یابند. همان طور که همه جا گوشزد کردم، ترامپ همچنان حداکثر فشار را به کره‌شمالی وارد می‌کند و جهان را در آستانه جنگ نگه می‌دارد. کره‌شمالی نیز همچنان آزمایش‌های موشک‌های بالستیک و دیگر تجهیزات هسته ای اش را کامل می‌کند. دیپلمات‌های بین‌المللی هم همچنان به هر مسئله‌ای چنگ می‌زنند اما در نهایت جنگ بزرگی آغاز نخواهد شد. البته این به آن معنا نیست که جهان شاهد جنگی در ابعاد کوچک نخواهد بود. ایالات متحده ممکن است به کشتی‌های کره شمالی نزدیک شود و برای سرنگونی آنان تلاش کند. کره شمالی نیز ممکن است بخش کوچکی از خاک همسایه جنوبی خود را نابود کند یا ممکن است آمریکایی‌ها یا شهروندان کره‌جنوبی بیشتری را بازداشت کند. همچنین این احتمال وجود دارد که پیونگ‌یانگ دست به حمله سایبری بزند یا با تقلید از تاکتیک‌های جنگ ترکیبی روسیه، علیه کره‌جنوبی اقداماتی را انجام دهد؛ اما نمایش بزرگی اتفاق نمی‌افتد. به یاد داشته باشید که همواره این تهدید وجود دارد که جهان با یک جنگ هسته‌ای نابود شود، اما هیچ چیز برای رسیدن به چنین هدفی ساخته نشده است. همچنین صلح در سوریه برقرار می‌شود؛ ‌جنگ تقریبا هفت ساله سوریه در نهایت با یافتن راه‌حل سیاسی در سال آینده به پایان می‌رسد و سرانجام مخالفان «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه با یک گروه و زیر یک نشان واحد گرد هم می‌آیند تا وزنه سنگینی در مذاکرات تشکیل دهند. روسیه،‌ ایران و ترکیه برای آینده دمشق طرح‌های بزرگی دارند، اما به نظر می‌رسد ایالات متحده تمایل چندانی به حضور پررنگ در مذاکرات ندارد. داعش تمامی سرزمین خود را در عراق و سوریه از دست داده است و اما این مسئله نیز واشنگتن را ترغیب نمی‌کند تا آینده سوریه را در دست بگیرد؛‌ این سیاست امتیاز بزرگی برای ترامپ است چراکه می‌تواند با استراتژی مداخله نکردن به اهداف داخلی خود برسد. اما درگیری‌های فرقه‌ای در سوریه ادامه خواهد داشت و به احتمال زیاد اسد در حالی که بخش بزرگی از سوری‌ها با او مخالف و در حال نبرد هستند، همچنان در قدرت باقی می‌ماند.

چین بر دریای ژاپن چنبره می‌زند
جو پرتیکون، کارشناس امور دفاعی بین‌الملل

هیچ کشوری پذیرای اقدامات و فعالیت‌های پکن در اقیانوس آرام نیست و از آن استقبال گرم نمی‌کند. در سال گذشته چین چندین مأموریت پروازی بر فراز این اقیانوس انجام داد که عصبانیت ژاپن را به دنبال داشت. این کشور از بمب‌افکن‌های اچ-۶ و دیگر هواپیماهای نظارتی برای پرواز بالای تنگه «میاکو» استفاده کرد؛ منطقه‌ای در میان دو جزیره میاکو و «اوکیناوا» ژاپن و زمانی که توکیو به دلیل نقض حریم هوایی و افزایش فعالیت‌ها علیه پکن شکایت کرد، چینی‌ها با بیانیه ضعیفی به آن پاسخ دادند: «عادت کنید». فعالیت چینی‌ها در این منطقه هر روز شدیدتر می‌شود و هواپیماهای بیشتری بر فراز این آب‌ها دست به مأموریت می‌زنند اما انتظار می‌رود پکن به زودی از انجام مانور نیروهای دریایی خود خسته شود.

 پوتین پیروز در انتخابات، به گرجستان و بلاروس چشم می‌دوزد
گراهام فلانگان، گزارشگر ارشد

شرط بستن بر سر پیروزی مجدد «ولادیمیر پوتین»، رئیس جمهوری روسیه در انتخابات این کشور، مطمئن‌ترین قمار دنیاست. مهم‌ترین مخالف او، یعنی «الکسی ناوالنی» توسط دادگاه عالی این کشور به طور علنی از رقابت‌ها کنار گذاشته شد و سازمان حقوق بشر اتحادیه اروپا تاکنون حتی چندین بار اعلام کرده که انتخابات گذشته روسیه ناعادلانه و غیررقابتی بوده است. انتخاب مجدد پوتین برای میلیون‌ها نفری که در کشورهای شوروی سابق زندگی می‌کنند، خبر خوبی نیست. او با حفظ کرسی خود در کاخ کرملین تلاش می‌کند حوزه نفوذش را در این منطقه گسترش دهد تا از آن به عنوان سپری در برابر غرب استفاده کند. از سوی دیگر، جنگ در شرق اوکراین ادامه خواهد داشت. جمهوری خلق دونتسک و لوهانسک که هم اکنون در حال نبرد با کی یف هستند و توسط مسکو هدایت می‌شوند، از طرف کرمیلن بیش از پیش حمایت خواهند شد. در این سال، مسکو همچنان از جمهوری‌های خودخوانده اوستیای جنوبی و آبخازیا در گرجستان مانند آنچه در اوکراین در حال وقوع است، پشتیبانی خواهد کرد؛ مناطقی که توسط هیچ کشور دیگری به رسمیت شناخته نمی‌شوند. مسکو از سوی دیگر به تاکتیک‌های مرزی خود ادامه می‌دهد؛ سربازان روسی به آرامی و به روشنی پست‌های مرزی خود را اینچ به اینچ جابه‌جا می‌کنند تا سرزمین‌های بیشتری را تصرف کنند. گسترش مرزها مسکو را به عضویت در ناتو امیدوارتر می‌کند. روس‌ها همچنین نیروهای نظامی خود را با نیروهای بلاروسی هماهنگ نگه می‌دارند چراکه در صورت رویارویی با غرب به آنان احتیاج خواهند داشت. در سال جدید کشورهای دیگر مانند مونته‌نگرو، لیتوانی و لتونی شاهد مداخله بیشتر روسیه خواهند بود و شاید جنگ‌های ترکیبی را نیز تجربه کنند.

نیکلاس مادورو همچنان در ونزوئلا یکه‌تازی می‌کند
جوش بارو، سردبیر ارشد

بحران اقتصادی و نزاع اجتماعی چندساله، واکنش سرکوبگرانه دولت به ناآرامی‌ها،‌ مشروعیت «نیکلاس مادورو» رئیس‌جمهوری ونزوئلا را در جهان بین‌الملل از بین برده است. او در دو سال گذشته با وجود شیوع گرسنگی و فقر،‌ افزایش شدید تورم و تشدید خشونت‌ها، توانسته تقریبا ٢٠ درصد از حامیانش را حفظ کند؛‌ یعنی یک‌پنجم از جمعیت کشورش. مادورو با استفاده از تغییر قانون اساسی که بسیاری آن را غیرقانونی می‌دانند،‌ مخالفانش را در حاشیه نگه داشت و با برگزاری انتخابات نامشروع آنان را به طور کامل از دایره قدرت خارج کرد. به نظر می‌رسد که ترک‌تازی در عرصه سیاسی و استفاده از مزایای سیاسی،‌ از او در انتخابات پیش رو یک پیروز بلامنازع بسازد. اما انتظار نمی‌رود که مادورو حتی در صورت توافق، به وعده‌هایش وفادار بماند چراکه او بارها اعلام کرده است که برخی از احزاب اپوزیسیون اجازه ندارند در انتخابات آتی شرکت کنند. به این هیاهوی سیاسی می‌توان تحریم‌های آمریکا را نیز افزود. این شرایط هرچند بر اقتصاد دولتی کاراکاس تأثیر منفی می‌‌گذارد اما به نظر نمی‌رسد که از حامیان او کاسته شود.

سیاست‌ خارجی ترامپ متحول می‌شود
کریس سیندر، روزنامه‌نگار

سیاست‌ خارجی دونالد ترامپ تاکنون بر پایه خصومت و دشمنی تعریف شده و او رویکردی خصمانه در برابر شمال ‌غربی آسیا،‌ مکزیک، اروپا و سرتاسر خاورمیانه داشته است. اکنون باید دید که کاخ سفید چه خوابی برای جهان در سال جدید دیده است. اما آنچه از هم اکنون مشخص است، آن است که ترامپ به رابطه غیرمؤثر و معیوب با تیم امنیت ملی‌اش ادامه می‌دهد. همچنان انتظار می‌رود که اختلاف «رکس تیلرسون» وزیر خارجه آمریکا با ترامپ و تیم او ادامه داشته باشد. او در تابستان ترامپ را  «احمق» خطاب کرد و در ماه نوامبر اعلام شد که ترامپ قصد دارد وزیر جدیدی در کابینه داشته باشد؛ هرچند تیلرسون در دولت ترامپ نقش مهمی ایفا نمی‌کند اما عده‌ای درون تشکیلات کاخ سفید علیه‌‌ او در حال توطئه‌چینی هستند. حامیان ترامپ بیش از یک ماه خواهان برکناری «هربرت مک‌مستر» مشاور امنیت ملی او بودند، چراکه گزارش شده بود او در جلسه‌ای خصوصی با سخنانش، ترامپ را بی‌اعتبار کرده؛ اما در حقیقت حامیان شعار «نخست آمریکا»ی ترامپ، خواهان خلاصی از شر مخالفت‌های او بودند. یکی از مقامات سابق شورای امنیت ملی آمریکا به «فارین ‌پالیسی» گفت همیشه فردی در تلاش برای اخراج کردن مک‌مستر بود چراکه او به مباحث مسلط بود و تفکر عمیقی داشت. اکنون با داشتن پرزیدنتی رؤیایی و بیزار از مشورت، انتظار می‌رود تمامی چالش‌هایی که در سال نخست ریاستش نظاره‌گر بودیم؛ در سال دوم نیز ادامه داشته باشد.

محمد بن‌سلمان، پادشاه می‌شود
لیندسی همفیل، تحلیلگر بین‌الملل

«محمد بن‌سلمان» شاهزاده سعودی سال عجیبی را پشت سر گذاشت؛‌ او که عنوان پادشاه آینده عربستان را یدک می‌کشد، به شکل بی‌سابقه‌ای توانست پایه‌های قدرتش را محکم کند. در سالی که گذشت، شاهزاده ٣٢ساله سعودی، روحانیون، رهبران تجاری و دیگر شاهزاده‌های قدرتمند این کشور را بازداشت کرد. او همچنین پشت فرایند مدرن‌سازی عربستان ایستاد و آشکارا از حذف اسلام رادیکال، تجدید ساختار اقتصادی، تغییر فرهنگ سعودی به ویژه رانندگی زنان سخن گفت؛ اکنون اگر بگوییم تمامی این موارد در سال جدید محقق می‌شود، حرف بیراهی نزده‌ایم. با این حال در عربستان هنوز خطوط قرمز زیادی وجود دارد. بن‌سلمان با اعتمادبه‌نفس کاملی در تلاش است تا نگاه جهان به این کشور را تغییر داده و خودش را نیز در مرکز این تغییرات قرار دهد. او تحت سمت وزیر دفاع،‌ جنگی در یمن به راه انداخت و همچنین طبق گزارش‌ها «سعد الحریری» نخست‌وزیر لبنان را مجبور به استعفا کرد. همچنین در حالی که انتظار نمی‌رود رویارویی ریاض با تهران در سال جدید به جنگی مستقیم بدل شود، اما جنگ نیابتی این دو کشور ادامه خواهد داشت و حتی ابعاد آن نیز بیشتر می‌شود. در سال گذشته به ویژه ماه‌های پایانی شایعات بسیاری منتشر شد که «ملک سلمان» پادشاه عربستان،‌ قدرت را به پسرش واگذار می‌کند؛‌ هرچند این اتفاق روی نداد اما بدون شک بن‌سلمان به زودی بر تخت پادشاهی تکیه می‌زند.

 اوضاع در یمن وخیم‌تر می‌شود
ناتاشا برتراند، خبرنگار سیاسی

بحران یمن با نام جنگ داخلی در سال ٢٠١۵ میلادی آغاز شد اما پس از اندکی جنگ نیابتی بین ایران و عربستان نام گرفت که نمی‌توان برای آن پایانی متصور بود. کشته شدن «علی عبدالله صالح» رئیس‌جمهوری سایق یمن، درست دو روز پس از اعلام پایان ائتلاف میان او و حوثی‌ها، رسیدن به صلح را نامحتمل کرد. عربستان سعودی تقریبا ٨۵ درصد از خاک تحت کنترل حوثی‌ها را نابود کرده و صالح پیش از مرگش می‌گفت دستیابی به صلح تنها زمانی امکان پذیر است که در روابط با ریاض تجدیدنظر کنیم. اما با مرگ او، قدرت حوثی‌ها بیشتر شد و ریاض در پاسخ به آنان، ‌بمب‌های بیشتری را روانه یمن کرد. حتی اگر عربستان این جنبش را نابود کند، به بمباران و محاصره یمن ادامه خواهد داد و بحران انسانی نیز همچنان وجود دارد.

مناسبات عربستان و اسرائیل افزایش می‌یابد
پاملا انگل، معاون سردبیر

برای مدت‌ها تحقق این امر غیرممکن بود: نزدیکی سیاسی اسرائیل و عربستان‌ سعودی. اما در سالی که گذشت، اسرائیل اطلاعات زیادی را درباره اقدامات ایران در منطقه، با عربستان به اشتراک گذاشت و از بن‌سلمان برای دیداری کوتاه از تل‌آویو دعوت شد و از همه عجیب‌تر شاهد بودیم که یکی از نزدیکان پادشاه عربستان و وزیر دادگستری سابق این کشور تأکید کرد خشونت به نام اسلام در اسرائیل محلی از اعراب ندارد. در این میان اختلاف فرهنگی میان دولت یهودی و پادشاهی مسلمان بدون شک ادامه خواهد داشت. در حقیقت ریاض و تل‌آویو برای مقابله با ایران تاکتیک‌های خود را تغییر داده‌اند. پس در حالی که نبرد با داعش پایان یافته، جنگ با حوثی‌ها ادامه دارد و حوزه نفوذ ایران در خاورمیانه رو به گسترش است، یخ روابط ریاض و تل‌آویو هم روز به ‌روز کوچک‌تر می‌شود.

تمام  جهان شاهد حملات داعش خواهد بود
ربکا هارینگتون، تحلیلگر سیاسی

خلافت داعش نابود شده اما جنگجویان این گروه همچنان وجود دارند. پس از نبردهای فراوان و رنج‌های فراموش نشدنی، این گروه از یک گروه شورشی با سرزمین‌های بزرگ، به یک گروه تروریستی تبدیل شد که سلول‌های کوچکی در اختیار دارد. اما سه هزار جنگجوی داعش که عراق و سوریه را ترک کردند، همچنان دست به حملات فردی و گروهی در این مناطق می‌زنند و جهان نیز شاهد حملات پیاپی آنان خواهد بود. انتظار می‌رود در اروپا به ویژه بریتانیا و فرانسه در سال جدید حملات تروریستی بیشتری روی دهد؛ مناطقی که در سال گذشته شاهد حملات متعدد بود.
آسیای جنوب‌شرقی به ویژه در بخش‌هایی از کشور مالزی،‌ مناطقی که داعش در آنجا پایگاه دارد، عناصر این گروه فعالیت بیشتری خواهند داشت و این مناطق مستعد حملات بیشتری نیز هستند. همچنین هواداران محلی داعش در کشورهایی مانند لیبی و مصر جایگاه محکم‌تری را از آنِ خود خواهند کرد و افراد زیادی در این کشورها جذب این گروه جهادی خواهند شد.

کردهای عراق همچنان بی‌کشور می‌مانند
دیو اسمیت، روزنامه‌نگار

با وجود اینکه نتایج رفراندوم نشان داد که اکثریت کردهای عراق از تشکیل دولت مستقل از بغداد حمایت می‌کنند،‌ اما نه تنها کشور مستقلی تشکیل نشد بلکه مقامات اقلیم کردستان مجبور شدند به دولت مرکزی باج نیز بدهند. این شرایط در سال جدید نیز تغییر چندانی نخواهد کرد چراکه کردستان مستقل برای تمام منطقه چالش‌برانگیز است. ترکیه، ایران و دولت فدرال عراق با تشکیل هرگونه دولت مستقل کردی در مرزهایشان مخالف هستند. حتی ایالات متحده نیز مخالف این فرایند است و در حال حاضر از هیچ تغییری در خاورمیانه حمایت نمی‌کند؛‌ این ترس به این زودی ها از بین نمی‌رود. بدون هیچ حمایت منطقه‌ای (به غیر از اسرائیل) و وجود دشمنان بسیار در اطرافشان، احتمال اینکه کردهای عراق بتوانند در سال جدید دولتی مستقل داشته باشند، بسیار دور از ذهن است.

منبع: شرق

 ** تمامی مطالب اختصاصی پایگاه اینترنتی مؤسسه که بیانگر مواضع رسمی مؤسسه افق آینده پژوهی راهبردی است، با ذکر کلمه «اختصاصی» در ابتدای هر مطلب مشخص شده است. بدیهی است سایر مطالب که فاقد قید «اختصاصی» هستند در حکم موضع رسمی مؤسسه نیست و صرفا جهت بهره برداری علاقه مندان و همراه با ذکر منبع منتشر می شود.

 

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.