معرفی یک آینده‎پژوه (14) جیمز آلن دیتور

0

جیم دیتور نزدیک به نیم قرن است که در حوزه آینده‌پژوهی به صورت منظم مطالعه می کند . او جزء اولین کسانی بود که دوره‌های منظم آینده‌پژوهی در سال 1967 در پلی‌تکنیک ویرجینیا برگزار کرد و از آن زمان در آینده‌پژوهی، تحقیقات و مشاوره بسیار فعال بوده است. در سال 1977 به همراه آلوین تافلر و کلمنت بزولد مؤسسه «آینده‌های بدیل» را تأسیس کرد. 

اختصاصی/ افق آینده‌پژوهی راهبردی/بنت الهدی سعیدی: پروفسور جیمز آلن (جیم) دیتور، استاد دانشگاه و رییس بخش «آینده‌های بدیل» در دانشکده علوم سیاسی و مدیر مرکز تحقیقاتی آینده‌پژوهی دانشگاه هاوایی (از معروف‌ترین مؤسسه های جهان در حوزه تحقیقات آینده، مشاوره و آموزش و پرورش- ) در مانوآ است و ریاست مشترک دانشکده فضا و جامعه در دانشگاه بین‌المللی فضایی در استراسبورگ فرانسه را نیز بر عهده دارد.
دیتور دارای مدرک کارشناسی تاریخ و فلسفه قرون وسطی (با درجه افتخار) از دانشگاه استتسون، کارشناسی‌ارشد علوم سیاسی از دانشگاه پنسیلوانیا و دکترای علوم سیاسی از دانشگاه امریکن است. دیتور علاوه بر این، تحصیلات تکمیلی خود را در حوزه‌هایی از جمله علوم دینی (اخلاق و تاریخ کلیسا)، زبان ژاپنی در دانشگاه ییل، زبان‎شناسی و روش‎های کمّی در دانشگاه میشیگان و نرم‎افزار ریاضی در علوم‎سیاسی در دانشگاه متدیست پی گرفته است.
فعالیت‌های آینده‌پژوهانه
جیم دیتور نزدیک به نیم قرن است که در حوزه آینده‌پژوهی به صورت منظم مطالعه می کند . او جزء اولین کسانی بود که دوره‌های منظم آینده‌پژوهی در سال 1967 در پلی‌تکنیک ویرجینیا برگزار کرد و از آن زمان در آینده‌پژوهی، تحقیقات و مشاوره بسیار فعال بوده است. در سال 1977 به همراه آلوین تافلر و کلمنت بزولد مؤسسه «آینده‌های بدیل» را تأسیس کرد.
دیتور در فاصله سال‌های 1983 تا 1993 و به مدت یک دهه، به عنوان دبیرکل و سپس رییس فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی در این عرصه خدمت کرده و پیش از پیوستن به هیئت علمی دانشگاه هاوایی، به مدت شش سال در دانشگاه ریکو در ژاپن و تورنتو تدریس داشته است. علاوه بر این، وی به عنوان سخنران مدعو برای مجامع مختلف عمومی، تخصصی، دولتی، تجاری و آینده‌پژوه در کشورهای مختلف دنیا حضور مؤثر داشته است.
حوزه فعالیت‌های پژوهشی
کنکاش‎های عمده وی به‎ طور گسترده در آینده قانون، حکومت‎داری، گردشگری و فضا بوده و تمرکزش بر توانایی‎های حکومتی آینده به‎ویژه در بخش قضایی کشورهای استرالیا، نیوزلند، سنگاپور و امریکا بوده است؛ اما از حوزه‎هایی که دیتور در آن به‎ طور تخصصی مهارت دارد می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:
• آینده‌پژوهی سیاسی (به‎ویژه طراحی نهادهای سیاسی نو، آینده حقوق، آموزش و فناوری)؛
• فضا و جامعه ( به‌ویژه طراحی ساختارهای حکومتی در ایجاد و مدیریت پایگاه‎های فضایی)؛
• آینده‎های سیاسی – اقتصادی امریکای شمالی، آسیای شرقی به‎ویژه ژاپن و کره جنوبی و جزایر اقیانوس آرام؛ و
• تولید رسانه‌ای و ابعاد سیاسی رسانه‌ها.
آثار و دست‎نوشته‌ها
معروف‌ترین اثر وی کتاب «پیشبرد آینده‌پژوهی: آینده‌پژوهی در آموزش عالی» نام دارد. از دیگر آثار و نوشته‌های پروفسور دیتور نیز می توان به این موارد اشاره کرد:
• خلق مشترک: فلسفه ای عمومی برای نسل‌های آینده؛
• خلق تاریخ نوین برای نسل‌های آینده؛
• آینده مردم‌سالاری در کشورهای رو به توسعه (با همکاری سهیل عنایت‌الله)؛
• آینده توسعه؛
• آینده‌های بدیل برای دادگاهی ایالتی در سال 2020؛
• قضاوت درباره آینده؛
• آموزش آینده‌پژوهی: برخی از دروس آموخته؛ و
• چشم‌اندازها، ارزش‌ها، فناوری‌ها و مدارس.
جیم دیتور و آینده‌پژوهی
جیم دیتور نظرات خود را درباره آینده‌پژوهی بدین گونه شرح می‌دهد:
«آینده‌پژوهی شباهتی به دیگر رشته‌های متداول در دانشگاه‌ها ندارد و رشته‌ای است که همواره در معرض سوء‌برداشت و سوء‌استفاده قرار دارد. تعجب‌آور نیست که بیش تر افراد نمی‌دانند آینده‌پژوهی چیست و کاملاً طبیعی است که این رشته را با یکی از پنج شاخه سنتی دانشگاهی– یعنی علوم طبیعی، علوم انسانی، هنرهای نمایش، علوم اجتماعی و علوم کاربردی- مقایسه کرده و بپرسند که آیا آینده پژوهی علمی پوزیتویستی است که به گمان خود آینده را پیش‌بینی می‌کند؟ آیا بخشی از علوم انسانی است که به آرمان‌گرایی و رویاهای تخیلی می‌پردازد؟ آیا نوعی داستان‌پردازی علمی است که به درد رمان‌نویسی، فیلم‌سازی یا برنامه‌های تلویزیونی می‌خورد؟ یا مثلاً یک حرفه است که شخص می‌تواند آن را فرا گرفته و مشاوره آینده‌شناس باشد، علاوه بر همه این‌ها، آیا می‌توان به عنوان یک آینده‌شناس پول درآورد؟!
در پاسخ به این پرسش‌ها به روشنی نمی‌توان گفت آری یا نه. پاسخ درست آن است که خب، البته این رشته واجد برخی از این ویژگی‌ها هست، اما این واقعاً برای شناخت آینده‌پژوهی کفایت نمی‌کند؛ موارد دیگری نیز باید توضیح داده شوند. گذشته از این، اشتباه است که آینده‌پژوهی را با مطالعات میان‌رشته‌ای، سیاست‌پژوهی، محیط‌پژوهی، مطالعات مربوط به زنان، مطالعات مربوط به آزادی و حقوق زنان، مطالعات قومی، صلح‌پژوهی و جهان‌پژوهی و حتی مطالعات پیرامون پایداری جوامع و غیره مقایسه کنیم که به‌ رغم تمامی ادعاهای محتمل، همه آن‌ها به شیوه‌های گوناگون می‌کوشند تا با توسل به اصلاحات کم و بیش افراطی، جهان کهنه را به ‌گونه‎ای نجات دهند؛ اینان همگی فرزندان مشروع مدرنیته و به عبارت دیگر فرزندان نیوتن(1) و مینروا(1) هستند اما آینده‌پژوهی مقوله دیگری است».
جیمز دیتور آینده‌پژوهی را «غیرقابل پیش‌بینی» دانسته و به جای آن بر «پیش‌بینی‌پذیری آینده‎های بدیل و مرجّح» تأکید می‌ورزد. جمله مشهور وی در این‌باره این است: «هرگونه بیانیه درباره آینده مضحک به نظر می‌رسد».

ماهنامه نامه آینده‌پژوهی، شماره30، بهمن 1394

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.