معرفی یک آینده‎پژوه (17) آلوین تافلر  

0

تافلر را بعد از بیل گیتس و پیتر دراکر، بانفوذترین و تأثیرگذارترین صاحب‎نظر در بین رهبران کسب وکار امریکا دانسته و نشریه فایننشیال تایمز نیز وی را به عنوان معروف‎ترین آینده‎پژوه جهان توصیف می‎کند.

اختصاصی/ افق آینده پژوهی راهبردی/ بنت الهدی سعیدی: آلوین تافلر متولد 1928 میلادی از یک خانواده مهاجرِ یهودیِ لهستانی، در شهر نیویورک است. وی استاد مهمان در بنیاد راسل سیج، استاد مهمان در دانشگاه کورنل، عضو هیأت علمی دانشکده‌ جدید تحقیقات اجتماعی و یک مشاور بسیارموفق کسب و کار بوده است. او دارای چندین مدرک افتخاری است و کتب او جوایز بسیاری کسب کرده‌اند.

تافلر که سابقه روزنامه‌نگاری در مجله فورچون را دارد در ابتدا بر فناوری نو و تأثیرات آن تمرکز کرد؛ سپس در سایر آثار خود به موضوع تغییر در جامعه پرداخت و در حال حاضر به عنوان یکی از پیشگامان جهانی تغییر و تحول شناخته می‌شود. به تازگی نیز قدرت رو به افزایش سخت‌افزار نظامی، تکثیر سلاح و فناوری و در نهایت سرمایه‌داری در کانون توجه وی قرار گرفته‌اند. در واقع کار ویژه‌ تافلر ارائه‌ مفهومی از اثرات تغییر است.

او با وسواس زیادی همواره از نگارش کلماتی هم چون «روند» و «پیش‌بینی» در نوشته‌هایش اجتناب ورزیده و بر این نکته اصرار می‌کند که هیچ کس به درستی نمی‌تواند بگوید که در آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد.

گورباچف هنگامی که در سال 1986 طرح پروستریکا را تدوین کرد، ژائو ژیانگ نخست‌وزیر اصلاح‌طلب چین در سال 1998، جونیچرو کویزومی نخست‎وزیر سابق ژاپن، ماهاتمیر محمد نخست‌وزیر سابق مالزی و افراد دیگر، از جمله کسانی‌اند که از مشاوره‌های او بهره برده‌اند. برخی صاحب نظران، تافلر را بعد از بیل گیتس و پیتر دراکر، بانفوذترین و تأثیرگذارترین صاحب‎نظر در بین رهبران کسب‌وکار امریکا دانسته و نشریه فایننشیال تایمز نیز وی را به عنوان معروف‎ترین آینده‎پژوه جهان توصیف می‎کند.

آثار تافلر در بسیاری از نقاط جهان از جمله ایران ترجمه و به چاپ رسیده است. اگرچه او کتاب های متعدد و مقاله های بی‌شماری منتشر کرده، اما فلسفه‌ و عقاید کلیدی او در سه کتاب خلاصه شده‌اند: شوک آینده (1970)، موج سوم (1980) و جابجایی در قدرت (1990). هر یک از این سه گانه، کاری ارزشمند در نوع خود به شمار می‌رود و در کنار یک دیگر نشانگر عقاید تافلر درباره‌ تغییر به عنوان جریانی بی‌پایان هستند.

وی دیدگاه خود در مورد این سه‌گانه را این چنین بیان می‌کند: «موضوع اصلی، تغییر است، یعنی آن چه که در قبال افراد و در زمانی رخ می‌دهد که کل جامعه آن‌ها خود را به سمت چیزی جدید و غیرمنتظره تغییر می‌دهد. «شوک آینده» به فرآیند تغییر می‌پردازد: چگونه تغییر بر افراد و سازمان‌ها تاثیر می‌گذارد؟ «موج سوم» بر مسیرهای تغییر متمرکز است: تغییرات امروز با ما چه می‌کنند؟ «جابجایی در قدرت» به کنترل رخ دادن تغییرات می‌پردازد: چه کسی و چگونه تغییرات را شکل می‌دهد؟».

«شوک آینده» اگرچه اولین کتاب تافلر نبوده و پیش از این نیز، آثاری از وی به چاپ رسیده بود، اما انتشار آن در سال 19970 موجب شهرت وی شد. از همین جا بود که عبارت «شوک آینده» واژه ای جهانی شد و هم اکنون به شکلی گسترده از آن برای تشریح سردرگمی، ابهام و از دست رفتن توانایی تصمیم‌گیری استفاده می‌شود که بر افراد، گروه‌ها و کل جامعه، زمانی تأثیر می‌گذارد که آن‌ها تحت سیطره‌ تغییر درآمده‌اند.

کتاب «شوک آینده» که درباره واکنش مردم نسبت به تحولات بزرگی است که به طور ناگهانی در مسیر زندگی آن‌ها رخ خواهد داد از شش فصل تشکیل شده و به موضوع هایی هم چون مفهوم تغییر در زمان، برخورد با آینده، تغییرات شتاب‌آمیز در زندگی مردم، شیوه‌های جدید زندگی و فرهنگ، واکنش مردم نسبت به نوآوری و تغییرات و… می‌پردازد.

ده سال پس از انتشار این کتاب و در سال 1980 «موج سوم» منتشر شد و نام تافلر را برای بار دیگر سر زبان‌ها انداخت. این کتاب که یک اثر تحلیلی جذابِ جامعه‌شناسی با مخاطب عام است با دیدی گسترده به تحلیل گذشته، حال و آینده فناوری‌های کلیدی جهان می‌پردازد؛ به گونه‌ای که هر متفکری را به تفکر و تجدیدنظر در نگرش نسبت به جامعه انسانی وادار می‌کند.

تافلر در این کتاب بر اساس مفهوم موج‌ها، سه نوع جامعه را توصیف می‌کند: در فرهنگ‌های مبتنی بر موج اول، زمین، آب، انرژی، سوخت، موادغذایی و بازار فروش از ضروریات ادامه حیات‌اند.

از نظر وی جامعه موج دوم یک جامعه صنعتی است که حول تولید انبوه، توزیع انبوه، مصرف انبوه و سلاح‌های کشتارجمعی انبوه شکل گرفته است. تافلر اجزای اصلی موج دوم را خانواده، نظام آموزشی کارخانه‌ای و ظهور بنگاه‌های بزرگ برشمرده و معتقد است ساختار اقتصادی جوامع در موج دوم با تغییر سطح تولید از محلی به ملی، افراد را متوجه جهان بزرگتر کرد.

به زعم تافلر، در موج سوم، انقلاب فناورانه‌ای رخ داد که باعث ورشکستگی صنایع موج دوم شد. علومی که ستون اصلی موج سوم را شکل می‌دهند عبارتند از: الکترونیک، رایانه و زیست‎شناسی. فرهنگ خانواده‎های موج سوم دربردارنده افراد مجرد، فرهنگ بدون بچه و وجود خانواده‌های چندوالدی است.

تافلر در سال 1990 سومین کتاب خود با عنوان «جا‎به‎جایی در قدرت» را روانه بازار کرد که در آن به تحولاتی که در ساختار قدرت در عصر انقلابِ اطلاعات و جامعه موج سومی رخ خواهد داد پرداخته است.

از دیگر کتاب های معروف تافلر طی ده سال گذشته، می‌توان به مهم‌ترین آن‌ها یعنی کتاب «جنگ و ضدجنگ» اشاره کرد. تافلر در این کتاب درباره شیوه‌های جدید جنگ در قرن بیست و یکم سخن می‌گوید.

در واقع می‌توان گفت آثار تافلر افزون بر محافل علمی، اقتصادی و سیاست‌گذاری عمومی، در بین عموم مردم نیز تأثیرگذار بوده است. عقاید تافلر در رخدادهایی هم چون جنگ خلیج فارس به اثبات رسیده‌اند، اما مهم‌ترین پیش‌بینی او در مصاحبه‌ وی با مجله‌ «علوم نوین» در مارس سال 1994 مطرح شد که در آن او از ناکافی بودن نیروی نظامی مرسوم در کنترل فعالیت‌های تروریستی سخن گفته بود.

برای روشن کردن این موضوع، تافلر به نقل از یک افسر اطلاعاتی آمریکا گفت که اگر او 20 نفر و یک میلیون دلار پول داشت، می‌توانست درِ آمریکا را ببیند. هفت سال بعد، حوادث 11 سپتامبر اعتبار گفته‌های او را تصدیق کردند.

تافلر نیز هم چون دیگر آینده‌پژوهان همواره در معرض انتقاد قرار داشته؛ هر چند معمولاً استدلال‌های علیه او، به طور کلی استدلال علیه جنبش آینده‌نگری است که تفکر درباره آینده را به شدت غیرممکن می‌داند.

از دید منتقدین اروپاییِ تافلر، وی یک آینده‌نگر خوش‌بین و محافظه‌کار است.آن چه وی درباره ویژگی‌های مثبت عصر اطلاعات و جامعه فراصنعتی می‌گوید توسط متفکرینی چون ژان بودریار و ژاک دریدا به سخره گرفته شده است. اما به نظر می‌رسد دیدگاه‌های تافلر بر آن چه سیاستمداران و صاحبان صنایع در امریکا انجام می‌دهند تأثیرات قابل توجهی داشته است؛ به گونه‌ای که گفته می‌شود آن چه تافلر در باب توسعه تسلیحات در جهان و قدرت‌های کوچک تسلیحاتی گفته است در طراحی راهبرد امنیت ملی دولت جورج بوش دوم بی‌تأثیر نبوده است.

منبع: ماهنامه نامه آینده پژوهی/ شماره 32

پاسخ دهید

برای دریافت کاتالوگ موسسه کلیک فرمایید ( دانلود کاتالوگ )
Hello. Add your message here.